Có khoảng 2,5 tỷ người và hơn 100 quốc gia phải đối mặt với nguy cơ mắc sốt xuất huyết Dengue
Muỗi Aedes aegypti cái
Chu trình truyền bệnh SXHD
Muỗi mang Wolbachia không truyền bệnh SXHD  

Sốt xuất huyết Dengue

Sốt xuất huyết Dengue (SXH) được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào loại bệnh đáng quan tâm nhất do muỗi truyền. Đây là bệnh lan truyền với tốc độ rất nhanh, ước tính số ca bệnh tăng lên hơn 30 lần trên toàn cầu trong 50 năm qua.

Thực tế có hơn 3,9 tỷ người và hơn 100 quốc gia phải đối mặt với nguy cơ mắc bệnh SXH. Các đợt dịch SXH đáng quan tâm nhất gần đây thường xảy ra ở khu vực Đông Nam Á, châu Mỹ và Tây Thái Bình Dương. Mỗi năm ước tính trên toàn thế giới có khoảng 390 triệu ca nhiễm vi-rút Dengue, trong số này có khoảng 500.000 ca phát triển thành thể nặng và ước tính có trên 25.000 ca tử vong mỗi năm trên toàn thế giới.

Tại Việt Nam, SXH là một bệnh phổ biến, đặc biệt là ở khu vực duyên hải miền Trung và miền Nam. Do chưa có thuốc đặc trị và vắc-xin phòng bệnh, phương pháp kiểm soát SXH chủ yếu sử dụng các biện pháp xua muỗi, diệt muỗi, diệt bọ gậy và sử dụng các biện pháp hoá học khi xuất hiện các ổ dịch.

SXH là một bệnh truyền nhiễm và véc-tơ truyền bệnh chính là muỗi vằn (tên khoa học là muỗi Aedes aegypti). Đây là loại muỗi sống gần con người, thường ở xung quanh nhà và nơi làm việc của con người. Chu trình truyền bệnh như sau: người mang vi-rút Dengue → muỗi → các thành viên khác trong cộng đồng.

Sau khi muỗi đốt người bị bệnh, vi-rút từ máu người bệnh sẽ truyền sang tế bào muỗi. Thời gian từ khi muỗi hút máu người bệnh đến khi muỗi có thể truyền bệnh sang người khác là khoảng 12 ngày. Trong thời gian này, các vi-rút được nhân lên bên trong cơ thể muỗi, lây lan đến các tế bào thuộc các bộ phận khác nhau cho đến khi nó lan đến tuyến nước bọt của muỗi. Đến khi đó nếu nó đốt người khác, muỗi sẽ truyền vi-rút Dengue sang cơ thể họ.

Vi-rút Dengue được chia làm 4 loại được gọi là 4 tuýp Dengue khác nhau và chúng đều có khả năng gây bệnh cho người. Một người nếu trước đó đã từng bị mắc bệnh do 1 tuýp vi-rút Dengue, rồi sau đó bị nhiễm 1 tuýp vi-rút Dengue khác thì rất dễ phát triển thành bệnh SXH thể nặng.

Nghiên cứu của chúng tôi đã cho thấy khi Wolbachia được đưa vào muỗi vằn, nó có khả năng ức chế sự nhân lên của vi-rút Dengue trong cơ thể muỗi sau khi nó đốt người bị bệnh. Như vậy, muỗi vằn khi mang Wolbachia sẽ không còn là véc-tơ truyền bệnh SXH trong cộng đồng.